Böbrek Kanseri Nedir?

Böbrek kanseri; böbrek hücrelerinin kontrolsüz biçimde çoğalarak anormal bir kitle (tümör) oluşturduğu hastalıktır. Tıbbi adı böbrek hücreli karsinom (renal hücreli karsinom / RCC) olan bu hastalık, tüm kanserlerin yaklaşık %2-3’ünü oluşturur. Erkeklerde kadınlara oranla iki kat daha sık görülür ve genellikle 50-60 yaş arasında ortaya çıkar.

Böbrekler; omurganın her iki yanında, bel bölgesinde yer alan ve kanı süzerek zararlı atıkları idrar yoluyla dışarı atan fasulye şeklinde iki organdır. Aynı zamanda kan basıncını düzenlemek ve kırmızı kan hücresi üretimini uyarmak için hormon salgılarlar. Bu hayati organlarda gelişen bir kanser, erken evrelerde hiçbir belirti vermeyebilir; bu nedenle erken tanı son derece önemlidir. Kanserli hücreler kan damarları aracılığı ile vücudun değişik yerlerine dağılırlar ve dağıldıkları yerlerde de çoğalarak kitleler oluştururlar.

Böbrek Kanserinin Nedenleri?

Böbrek kanserlerine  neden tam olarak bilinememektedir. Eğer sigara içicisiyseniz içmeyen birine göre böbrek kanserine yakalanma riskiniz 2 kat fazladır. Böbrek tümörü olmaya ait risk faktörleri vardır. Bunlar;

• Fizik aktivite azlığı
• Çevresel faktörler, kimyasallarla sürekli temas
• Yüksek Tansiyon
• Erkek olmak
• Yaşlı olmak
• Şişmanlık
• Şeker Hastalığı varlığı
• Genetik(VonHippelLindau Hastalığı)

Bu risk faktörlerine sahip olmanız böbrek kanserine kesinlikle yakalanacağınız anlamına gelmaz ve  bu risk faktörlerinin hiçbirisine sahip olmadan da bu hastalığa yakalanabilirsiniz.

Böbrek Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Böbrek kanserleri genellikle erken evrelerde belirti vermez. Belirtiler meydana geldiğinde böbrek kanseri genellikle ileri safhalara ulaşmıştır. Günümüzde ultrasonografinin yaygın kullanımı erken tanı oranını artırmıştır. Hastalık ilerlediğinde ortaya çıkan semptomlar şunlardır:

• İdrarda kan
• Karın alt ve yan bölgesinde şişkinlik
• İştahsızlık
• Geçmeyen yan ağrısı
• Sebebi bilinmeyen kilo kaybı
• Herhangi bir sebebe bağlı olmayan uzun süreli ateş
• Aşırı yorgunluk hissetmek
• Kansızlık
• Bacaklarda ve eklemlerde şişmeler

Böbrek Kanseri Türleri

Böbrekte gelişen her tümör kötü huylu (kanserli) değildir. Tümörler iyi huylu (benign) ve kötü huylu (malign) olarak ikiye ayrılır.

Kötü Huylu Böbrek Tümörleri:

Renal Hücreli Karsinom (RCC): Tüm böbrek kanserlerinin yaklaşık %90’ını oluşturur. Böbreğin idrarı filtreleyen küçük tübüllerinin hücrelerinden gelişir. Kendi içinde alt tiplere ayrılır:

• Berrak hücreli karsinom: En yaygın alt tip olup tüm RCC vakalarının yaklaşık %75’ini oluşturur.
• Papiller karsinom: İkinci en sık görülen tip olup vakların yaklaşık %15’ini oluşturur.
• Kromofob karsinom: Tüm RCC vakalarının yaklaşık %5’ini kapsar; prognoz diğer tiplere göre daha iyidir.

Transizyonel Hücreli Karsinom: Böbrek pelvisinin iç yüzeyinden kaynaklanan bu kanser türü daha az sıklıkla görülür.

Wilms Tümörü (Nefroblastom): Çocuklarda, özellikle 2-4 yaş arasında görülen kötü huylu böbrek tümörüdür. Yetişkin böbrek kanserlerinden biyolojik olarak tamamen farklıdır.

Renal Sarkom: Böbreğin bağ dokusundan kaynaklanan, nadir görülen bir kanser türüdür.

İyi Huylu Böbrek Tümörleri:

Anjiyomiyolipom: En sık görülen iyi huylu böbrek tümörüdür; yağ, düz kas ve kan damarı dokusundan oluşur. 4 cm’den büyük olduğunda kanama riski taşıdığından tedavi gerekebilir.
Onkositom: Görüntülemede böbrek hücreli karsinoma benzeyebilen, ancak metastaz yapmayan iyi huylu bir tümördür.

Böbrek Kanseri Evreleri

Böbrek kanserinin evrelendirilmesi, tümörün büyüklüğüne, çevre dokulara yayılımına ve uzak organ metastazına göre yapılır. Doğru evreleme, tedavi planını belirlemede kritik öneme sahiptir.

Erken evrede (Evre I-II) yakalanan böbrek kanserlerinde cerrahi tedavi ile tam iyileşme oranı oldukça yüksektir.

Böbrek Kanserinin Metastaz Özellikleri ve Geç Nüks Riski

Böbrek kanseri, diğer kanser türlerinden farklı olarak beklenmedik davranışlar sergileyebilir. En sık akciğerlere, ardından karaciğer, kemikler, beyin ve bölgesel lenf bezlerine yayılım yapar. Akciğer metastazı sürekli öksürük ve nefes darlığına, kemik metastazı ise şiddetli ağrılara yol açabilir.
Böbrek kanserinin dikkat çekici bir özelliği, diğer kanserlerin aksine 20 yıl sonra bile nüks edebilmesidir. Birçok kanserde tedaviden sonra 5 yıl hastalıksız geçen kişi iyileşmiş kabul edilir. Oysa böbrek kanserinde bu süre çok daha uzundur; yıllarca takip altında kalmak büyük önem taşır.

Böbrek Kanseri Tanısı nasıl konulur?

Günümüzde böbrek kanserlerinin tanısı çoğunlukla rastlantısal olarak konulur. Hastalar hastaneye genellikle başka bir nedenle başvururlar ve yapılan görüntüleme yöntemleri sonucunda böbreklerindeki kitle tespit edilir. En sık tanı koyma yöntemi ultrasonografidir. Bilgisayarlı tomografi veya MR grafileri böbrek tümörünü ve varsa yayılımını detaylı olarak gösterir.

Böbrek Kanserinin Tedavisi Nedir?

Böbrek tümörünün tedavisi cerrahidir.

Erken evrelerde, tümörün böbrekteki yerleşim yerine bağlı olarak böbreği almadan tümörü almak mümkündür.(Parsiyelnefrekromi)

Daha büyük tümörlerde böbreğin tamamı alınır.(Radikal nefrektomi)

Her iki ameliyat ta günümüzde kapalı yöntemle, karında büyük kesiler yapılmaksızın yapılabilmektedir. Erken evrede yapılan tedavilerde sonuçlar yüzgüldürücüdür.

Böbrek kanserlerine radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi etki etmez. Bu yüzden hastalıktan kurtulmanın en iyi tedavisi; hastalığı erken evrede (böbrek dışı noktalara dağılmadan) yakalamak ve kanserli dokuyu cerrahi olarak  vücut dışına almaktır. Bu yüzden böbrek kanserinin evresi tespit edildikten sonra tedavi planı oluşturulur.

Kanser böbrek dışına yayılmışsa, hedefe yönelik tedavi denilen özel ilaç tedavileri uygulanır.

Böbrek Kanseri Tedavi Seçenekleri

Cerrahi Tedavi (Altın Standart)

Böbrek kanserinin temel ve en etkili tedavisi cerrahidir.

Parsiyel Nefrektomi (Böbrek Koruyucu Cerrahi): Yalnızca tümörlü kısmın çıkarılarak böbreğin geri kalanının korunmasıdır. Özellikle 7 cm’den küçük tümörlerde tercih edilir. Modern cerrahi anlayışında tecrübeli üroloji cerrahları, mümkün olduğu her durumda böbrek koruyucu yaklaşımı önermektedir. Bu ameliyatta “Tri-Fecta” hedeflenir: negatif cerrahi sınır (kanserin tamamen alınması), böbrek fonksiyonunun korunması ve komplikasyonsuz iyileşme.

Sıfır İskemi Tekniği: İleri parsiyel nefrektomi yöntemiyle böbreğe giden damarlar kapatılmadan tümör çıkarılabilir; bu sayede böbrek fonksiyonu tam anlamıyla korunur.

Radikal Nefrektomi: Büyük ya da kompleks tümörlerde böbreğin tamamının, çevre yağ dokusu ve gerektiğinde böbreküstü bezinin birlikte çıkarılmasıdır.

Robotik ve Laparoskopik Cerrahi: Her iki ameliyat da günümüzde büyük çoğunlukla robotik ya da laparoskopik (kapalı) yöntemle gerçekleştirilmektedir. Bu yöntemler; daha az kan kaybı, daha küçük cerrahi yara, daha kısa hastane yatışı ve daha hızlı iyileşme gibi avantajlar sunar.

Ablasyon Tedavileri (Küçük Tümörler İçin)

Özellikle 3 cm altındaki küçük tümörlerde ya da genel anestezi riski yüksek hastalarda cerrahi dışı seçenekler uygulanabilir:

• Radyofrekans Ablasyon (RFA): Isı enerjisiyle tümör hücrelerinin yok edilmesi
• Kriyoablasyon: Aşırı soğuk uygulayarak tümörün dondurulması ve tahrip edilmesi
• Mikrodalga Ablasyon: Mikrodalga enerjisiyle tümör dokusunun imha edilmesi

Aktif İzlem

Çok küçük tümörlerde (genellikle 2-3 cm altı), özellikle ileri yaşlı ve ek hastalıkları bulunan hastalarda, hemen tedavi yerine düzenli görüntüleme yöntemiyle yakın takip tercih edilebilir.

Sistemik Tedaviler (İleri Evre)

Böbrek kanseri böbrek dışına yayıldığında cerrahi tek başına yeterli olmaz. Bu durumda:

• Hedefe Yönelik Tedavi (Targeted Therapy): VEGF ve mTOR yolağını hedef alan ilaçlar (sunitinib, pazopanib, everolimus vb.) kullanılır.
• İmmünoterapi (Biyolojik Tedavi): Günümüzde metastatik böbrek kanseri tedavisinde devrim yaratan bağışıklık sistemi kontrol noktası inhibitörleri (nivolumab, pembrolizumab gibi PD-1/PD-L1 inhibitörleri) kullanılmaktadır. İmmünoterapi kombinasyonları, ileri evre böbrek kanserinde sağkalımı önemli ölçüde artırmaktadır.
• Böbrek kanserlerine radyoterapi ve kemoterapi genellikle etkili değildir; bu nedenle sistemik tedavide öncelik hedefe yönelik ilaçlar ve immünoterapidir.

Böbrek Kanserinden Nasıl Korunabiliriz?
Günümüzde böbrek kanseri nedeni tam olarak bilinememektedir.. Bununla birlikte bazı nedenlerden dolayı hastaların daha fazla böbrek kanserine yakalandığı bilinmektedir. Böbrek kanseriyle ilişkilendirilmiş bu risk faktörlerinden uzak durmanız böbrek kanseri olma ihtimalinizi azaltacaktır.

• Sigarayı bırakmak
• Düzenli fizik aktivite yapmak
• Sağlıklı kiloda kalmak
• Stresten uzak kalmak
• Kimyasallardan uzak durmak
• Tansiyonu düzenlemek
• Yanmış gıdaları almamak (Mangal, kızartma vb.)

Böbrek Tümörü – Böbrek Kanseri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Böbrekte tümör tehlikeli midir?
Evet, böbrekte oluşan tümörler genellikle kanserli (kötü huylu) olabilir ve bu nedenle ciddiye alınması gereken bir durumdur.

Böbrek tümörü belirtileri nelerdir?
Erken dönem böbrek tümörleri çoğu zaman belirti vermez. Bu yüzden genellikle tesadüfen yapılan tetkiklerde ortaya çıkar.

Böbrek yetmezliği cilt kuruluğu yapar mı?
Hayır, böbrek yetmezliği doğrudan cilt kuruluğuna neden olmaz.

Böbrek kanseri tamamen iyileşir mi?
Eğer hastalık erken evrede yakalanır ve uygun tedavi uygulanırsa, tamamen iyileşme mümkündür.

Böbrek kanseri ilk nereye sıçrar?
Genellikle ilk olarak yakın lenf bezlerine yayılır, ardından karaciğer ve akciğer gibi organlara metastaz yapabilir.

1. evre böbrek kanseri kaç yıl yaşar?
Evre 1 böbrek kanserinde hastalar genellikle çok uzun yıllar yaşayabilir ve yaşam süresi oldukça iyidir.

Böbrekteki tümör nasıl geçer?
Böbrek tümörlerinin temel tedavisi cerrahidir. Uygun ameliyat ile tümör tamamen çıkarılabilir.

Böbrek tümörü ameliyatı riskli mi?
Bu ameliyatın riski, diğer büyük cerrahi işlemlerle benzer düzeydedir; yani dikkatli planlama ile genellikle güvenle yapılır.

Böbrek kanseri ölüm oranı nedir?
Erken evrede düşük olan ölüm riski, hastalık ileri evrelere ulaştığında belirgin şekilde artar.

Böbrek kanseri hangi tahlilde çıkar?
Böbrek kanseri en sık ultrasonografi ile tespit edilir; gerekirse ileri görüntüleme yöntemleri de kullanılır.

Böbrek tümörü iyi huylu olur mu?
Genellikle böbrek tümörleri kötü huyludur (kanserdir), bu nedenle dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Böbrek rahatsızlığının ilk belirtileri nelerdir?
Böbrek hastalıkları genellikle idrar ve kan tahlilleri ile, ayrıca ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemleriyle tespit edilir.

Böbrek yetmezliği nerede kaşıntı yapar?
Böbrek yetmezliği ciltte yaygın kaşıntıya neden olabilir; bu kaşıntı vücudun farklı bölgelerinde hissedilebilir.

Her böbrek tümörü kanser midir?
Çoğu böbrek tümörü kötü huyludur, bu nedenle her tümör kanser açısından değerlendirilmelidir.

Böbrek kanseri olmamak için ne yapmalı?
Korunmak için sigara içilmemeli ve aşırı yanmış veya çok kızarmış yiyeceklerden kaçınılmalıdır.

Böbrek kanseri kan testiyle anlaşılır mı? Böbrek kanserini doğrudan gösteren spesifik bir kan testi bulunmamaktadır. Kan testleri; böbrek fonksiyon değerlendirmesi, anemi tespiti ve genel sağlık durumunun değerlendirilmesi için yapılır. Kesin tanı görüntüleme yöntemleriyle (ultrasonografi, BT, MR) ve gerektiğinde biyopsiyle konulur.

Böbrek kanseri ağrı yapar mı? Erken evrede böbrek kanseri genellikle ağrı yapmaz. Ağrı, tümör büyüdükçe ve çevre dokulara baskı yapınca ortaya çıkar. Ağrısız idrarda kanama aslında böbrek kanserinin daha erken bir belirtisi olabilir.

Bir böbrekle normal yaşam sürdürülebilir mi? Evet. Böbreğin biri alındığında, sağlıklı olan diğer böbrek zamanla kapasitesini artırarak her iki böbreğin işlevini büyük ölçüde karşılayabilir. Tek böbrekle uzun yıllar sağlıklı yaşam mümkündür.

Böbrek kanseri tekrarlar mı? Böbrek kanseri, diğer bazı kanserlerden farklı olarak yıllar hatta on yıllar sonra nüks edebilir. Bu nedenle cerrahi sonrası düzenli takip son derece önemlidir.

40 yaşından sonra ne yapmalıyım? Böbrek kanseri sıklıkla 50-60 yaşlarında görüldüğünden, 40 yaş sonrasında yılda bir üroloji kontrolü ve karın ultrasonografisi yaptırmanız erken tanı açısından büyük önem taşır.